Κανονισμός της ΕΕ για τις απορροφήσεις άνθρακα και την ανθρακοδεσμευτική γεωργία (CRCF)

Τι είναι ο Κανονισμός CRCF;

Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2024/3012 για τις απορροφήσεις άνθρακα και την ανθρακοδεσμευτική γεωργία (CRCF) θεσπίζει το πρώτο ενωσιακό εθελοντικό πλαίσιο πιστοποίησης για μόνιμες απορροφήσεις άνθρακα, ανθρακοδεσμευτική γεωργία και αποθήκευση άνθρακα σε προϊόντα. Ο Κανονισμός αποσκοπεί στη διευκόλυνση και ενθάρρυνση απορροφήσεων άνθρακα υψηλής ποιότητας και μειώσεων των εκπομπών από το έδαφος στην Ευρωπαϊκή Ένωση, διασφαλίζοντας παράλληλα αξιόπιστη ποσοτικοποίηση, προσθετικότητα, μακροχρόνια αποθήκευση και βιωσιμότητα.

Όσον αφορά την ανθρακοδεσμευτική γεωργία, το πλαίσιο είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τον γεωργικό τομέα, καθώς παρέχει μια κοινή βάση για την ποσοτικοποίηση και πιστοποίηση δραστηριοτήτων που ενισχύουν τη δέσμευση άνθρακα στο έδαφος και τη βιομάζα ή μειώνουν τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου από τα εδάφη. Η πιστοποίηση στο πλαίσιο του CRCF βασίζεται σε εναρμονισμένες μεθοδολογίες της ΕΕ και απαιτεί κατάλληλη παρακολούθηση, υποβολή εκθέσεων και ανεξάρτητη επαλήθευση.

Συνάφεια με το LIFE ClimaMED

Το LIFE ClimaMED ασχολήθηκε με διάφορες τεχνικές και μεθοδολογικές πτυχές που σχετίζονται άμεσα με τους στόχους της ανθρακοδεσμευτικής γεωργίας και με τις απαιτήσεις παρακολούθησης στις οποίες βασίζεται το πλαίσιο CRCF. Το έργο ανέπτυξε και επέδειξε προσεγγίσεις για την αξιολόγηση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου (GHG) και του οργανικού άνθρακα του εδάφους (SOC) σε μεσογειακά γεωργικά συστήματα, παρέχοντας πληροφορίες που μπορούν να υποστηρίξουν την αξιολόγηση γεωργικών πρακτικών φιλικών προς το κλίμα.

Μια βασική τεχνολογική ανάπτυξη του LIFE ClimaMED είναι το ολοκληρωμένο σύστημα παρακολούθησης LiDAR–LoRa, σχεδιασμένο για την παρακολούθηση σε επίπεδο αγρού των κύριων αερίων του θερμοκηπίου που συνδέονται με τις γεωργικές δραστηριότητες: διοξείδιο του άνθρακα (CO₂), μεθάνιο (CH₄) και υποξείδιο του αζώτου (N₂O). Οι μετρήσεις που συλλέγονται στο πεδίο μπορούν να μεταδίδονται και να ενσωματώνονται στην πλατφόρμα Κεντρικής Διαχείρισης και Παρακολούθησης (CMM) του έργου, όπου μπορούν να απεικονίζονται χωρικά και να συσχετίζονται με επιμέρους γεωργικές εκτάσεις.

Παράλληλα, το LIFE ClimaMED ανέπτυξε μεθοδολογία για την αξιολόγηση του οργανικού άνθρακα του εδάφους (SOC), επιτρέποντας την αξιολόγηση των αποθεμάτων SOC και των μεταβολών τους υπό διαφορετικές πρακτικές διαχείρισης εδάφους και καλλιεργειών. Ο συνδυασμός πληροφοριών για το έδαφος, μετρήσεων πεδίου και χωρικών δεδομένων παρέχει μια ολοκληρωμένη προσέγγιση για την αξιολόγηση της κλιματικής επίδοσης των γεωργικών πρακτικών διαχείρισης.

Οι εξελίξεις αυτές είναι συναφείς με τις αρχές στις οποίες βασίζεται το πλαίσιο CRCF, ιδίως όσον αφορά την ποσοτικοποίηση, την παρακολούθηση και την ιχνηλασιμότητα. Καταδεικνύουν πώς οι μετρήσεις πεδίου, τα δεδομένα εδάφους και οι ψηφιακές τεχνολογίες μπορούν να συμβάλουν σε αξιόπιστες προσεγγίσεις Παρακολούθησης, Υποβολής Εκθέσεων και Επαλήθευσης (MRV) για γεωργικές πρακτικές φιλικές προς το κλίμα και πρακτικές ανθρακοδεσμευτικής γεωργίας.

Το LIFE ClimaMED διερεύνησε επίσης τη δυνατότητα αξιοποίησης των αποτελεσμάτων παρακολούθησης ως βάση για μια προσέγγιση πιστοποίησης γεωργικών προϊόντων με χαμηλό αποτύπωμα αερίων του θερμοκηπίου. Η προσέγγιση αυτή σε επίπεδο έργου είναι διακριτή από την πιστοποίηση απορροφήσεων άνθρακα ή μονάδων ανθρακοδεσμευτικής γεωργίας βάσει του Κανονισμού CRCF. Ωστόσο, η υποδομή παρακολούθησης, οι μεθοδολογίες και οι μηχανισμοί ιχνηλασιμότητας που αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο του LIFE ClimaMED παρέχουν τεχνική γνώση που μπορεί να συμβάλει στη μελλοντική ανάπτυξη και εφαρμογή προσεγγίσεων παρακολούθησης και πιστοποίησης της ανθρακοδεσμευτικής γεωργίας.

Πρόσφατες εξελίξεις στην εφαρμογή του CRCF

Μετά την έκδοση του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/3012, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανέπτυξε σταδιακά τις λεπτομερείς μεθοδολογίες και τους κανόνες εφαρμογής που απαιτούνται για τη λειτουργία του πλαισίου CRCF.

Τον Ιούλιο του 2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε ειδικές μεθοδολογίες πιστοποίησης CRCF για τρεις κατηγορίες δραστηριοτήτων ανθρακοδεσμευτικής γεωργίας:

γεωργία και αγροδασοπονία σε ανόργανα εδάφη·
επανύγρανση και αποκατάσταση τυρφώνων και άλλων οργανικών εδαφών· και
δάσωση.

Η μεθοδολογία που καλύπτει τη γεωργία και την αγροδασοπονία σε ανόργανα εδάφη είναι ιδιαίτερα σημαντική για τις γεωργικές δραστηριότητες που εξετάστηκαν στο LIFE ClimaMED. Το πλαίσιο CRCF αναγνωρίζει πρακτικές όπως τα μέτρα προστασίας του εδάφους και η βελτίωση της αποδοτικότητας στη χρήση λιπασμάτων, οι οποίες μπορούν να συμβάλουν στην αύξηση της δέσμευσης άνθρακα και στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από το έδαφος.

Η ανάπτυξη αυτών των μεθοδολογιών αναδεικνύει περαιτέρω τη σημασία της αξιόπιστης ποσοτικοποίησης, παρακολούθησης και υποβολής εκθέσεων σε επίπεδο αγρού για τα αποθέματα άνθρακα και τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Υπό αυτή την έννοια, η μεταγενέστερη εξέλιξη του πλαισίου CRCF επιβεβαιώνει τη συνάφεια των προσεγγίσεων παρακολούθησης και αξιολόγησης του εδάφους που επιδείχθηκαν στο LIFE ClimaMED.

Ευρωπαϊκός διάλογος με τα ενδιαφερόμενα μέρη και ανάπτυξη του πλαισίου

Η ανάπτυξη και εφαρμογή του πλαισίου CRCF υποστηρίχθηκε από εκτεταμένες διαβουλεύσεις με ερευνητές, εθνικές αρχές, επιχειρήσεις, περιβαλλοντικές οργανώσεις και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη.

Η Ομάδα Εμπειρογνωμόνων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις Απορροφήσεις Άνθρακα, η οποία αποτελείται από εκπροσώπους διαφορετικών τομέων και πεδίων εμπειρογνωμοσύνης, συμβουλεύει την Επιτροπή σχετικά με την ανάπτυξη των μεθοδολογιών πιστοποίησης και άλλες τεχνικές πτυχές του πλαισίου CRCF.

Η διαδικασία περιλάμβανε συναντήσεις εμπειρογνωμόνων, τεχνικές μελέτες, εργαστήρια και δημόσιες διαβουλεύσεις σχετικά με τις μεθοδολογίες ανθρακοδεσμευτικής γεωργίας. Τον Απρίλιο του 2026, για παράδειγμα, η Ομάδα Εμπειρογνωμόνων συζήτησε την αναθεωρημένη κατ’ εξουσιοδότηση πράξη για την ανθρακοδεσμευτική γεωργία και τη διαδικασία πιστοποίησης. Ο διάλογος αυτός με τα ενδιαφερόμενα μέρη συμβάλλει στην ανάπτυξη εναρμονισμένων, επιστημονικά τεκμηριωμένων και πρακτικά εφαρμόσιμων μεθοδολογιών πιστοποίησης σε ολόκληρη την ΕΕ.

Συστήματα πιστοποίησης και ιχνηλασιμότητα

Στο πλαίσιο του CRCF, οι δραστηριότητες πιστοποίησης πραγματοποιούνται μέσω συστημάτων πιστοποίησης που αναγνωρίζονται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Τα συστήματα αυτά πρέπει να συμμορφώνονται με τον Κανονισμό CRCF, τις σχετικές μεθοδολογίες πιστοποίησης και τους εφαρμοστέους κανόνες εφαρμογής.

Μεταξύ άλλων απαιτήσεων, τα αναγνωρισμένα συστήματα πρέπει να διασφαλίζουν κατάλληλη διακυβέρνηση και παρακολούθηση, τακτικούς ελέγχους από διαπιστευμένους ή αναγνωρισμένους φορείς πιστοποίησης και αξιόπιστα μητρώα πιστοποίησης. Τα μητρώα αυτά αποσκοπούν στη διασφάλιση της ιχνηλασιμότητας των πιστοποιημένων μονάδων και στην αποτροπή της διπλής καταμέτρησης.

Η έμφαση που δίνει το πλαίσιο CRCF στην παρακολούθηση, την επαλήθευση και την ιχνηλασιμότητα συνδέεται στενά με τους ευρύτερους στόχους που επιδιώκει το LIFE ClimaMED μέσω της ενσωμάτωσης τεχνολογιών παρακολούθησης πεδίου, χωρικών πληροφοριών και της πλατφόρμας CMM.

Βασικά έγγραφα της ΕΕ και χρήσιμοι σύνδεσμοι

Νομοθεσία της ΕΕ

Κανονισμός (ΕΕ) 2024/3012 για τη θέσπιση ενωσιακού πλαισίου πιστοποίησης για μόνιμες απορροφήσεις άνθρακα, ανθρακοδεσμευτική γεωργία και αποθήκευση άνθρακα σε προϊόντα – EUR-Lex

Ευρωπαϊκή Επιτροπή – CRCF

Πρόσφατες εξελίξεις και διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη

Η Επιτροπή αυξάνει τη φιλοδοξία για το κλίμα και προτείνει μείωση 55% των εκπομπών έως το 2030

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επικαιροποίησε το σχέδιό της για μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου της ΕΕ κατά τουλάχιστον 55% έως το 2030, σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990. Αυτό το επίπεδο φιλοδοξίας για την επόμενη δεκαετία θα θέσει την ΕΕ σε μια ισορροπημένη πορεία προς την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050. Ο νέος στόχος βασίζεται σε ολοκληρωμένη Εκτίμηση Επιπτώσεων των κοινωνικών, οικονομικών και περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Η Εκτίμηση καταδεικνύει ότι αυτή η πορεία δράσης είναι ρεαλιστική και εφικτή. Αυτή η αυξημένη φιλοδοξία υπογραμμίζει επίσης τη συνεχιζόμενη παγκόσμια ηγεσία της ΕΕ, ενόψει της επόμενης κλιματικής διάσκεψης του ΟΗΕ (COP26).

Διαβάστε περισσότερα εδώ

EC PLAN 2030 Page1 EC PLAN2030 Page2

Το ClimaMED υποστηρίζει τη Νέα ΚΑΠ

Το ClimaMED συμβάλλει σημαντικά στην υλοποίηση της Νέας ΚΑΠ. Καθώς η ΕΕ παρέχει ευελιξία στα κράτη μέλη για την ανάπτυξη των στρατηγικών τους σχεδίων, στοχεύοντας ωστόσο στους κοινούς στόχους της ΚΑΠ, το ClimaMED αναμένεται να συμβάλει σημαντικά στην ανάπτυξη τέτοιων σχεδίων, εστιάζοντας στα εξής: (i) μείωση των αερίων του θερμοκηπίου· (ii) πρακτικές που προάγουν τη δέσμευση άνθρακα στο έδαφος· (iii) ανάπτυξη μεθοδολογιών για τον προσδιορισμό των παραπάνω (i) και (ii) σε επίπεδο αγρού, οι οποίες επιτρέπουν αφενός την παρακολούθηση και την ψηφιοποίηση, αλλά και τη δημιουργία οικολογικών προγραμμάτων με πολλαπλά οφέλη για τους παραγωγούς.

nine targets CAP post 2020 — Οι στόχοι της νέας ΚΑΠ

Το έργο θα συμβάλει επίσης στη δημιουργία ενός συστήματος πιστοποίησης για προϊόντα με χαμηλό αποτύπωμα αερίων του θερμοκηπίου, το οποίο προωθείται επίσης από τη νέα ΚΑΠ και ενισχύει τη θέση των παραγωγών στην αγορά.

Η προστασία του εδάφους αποτελεί επίσης μία από τις βασικές υποχρεώσεις που περιγράφονται στη νέα ΚΑΠ. Το ClimaMED συμβάλλει και σε αυτό το ζήτημα, καθώς προωθεί εναλλακτικές-βιώσιμες πρακτικές στους αγρότες, προκειμένου να μειωθούν οι επιπτώσεις στο έδαφος, να αυξηθεί η οργανική ουσία του εδάφους και, κατά συνέπεια, να προστατευτεί η βιοποικιλότητα του εδάφους.

Όσον αφορά τα οικολογικά προγράμματα, πρόκειται για ένα σημαντικό νέο εργαλείο για την υποστήριξη της βιώσιμης γεωργίας, καθώς και άλλων προσεγγίσεων ή συγκεκριμένων πρακτικών σχετικών με την κλιματική αλλαγή, τη διαχείριση των φυσικών πόρων και τη βιοποικιλότητα. Τα οικολογικά προγράμματα θα επιτρέψουν σε μεγάλο αριθμό εκμεταλλεύσεων να βελτιώσουν τις περιβαλλοντικές τους επιδόσεις. Το ClimaMED μπορεί να προωθήσει αυτά τα προγράμματα με τη χρήση των συσκευών LIDAR για την καταγραφή εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από μια ομάδα αγροτών.

Όπως αναφέρεται στα Στρατηγικά Σχέδια της ΚΑΠ, η αλλαγή που προκύπτει από την υιοθέτηση βιώσιμων γεωργικών πρακτικών σε όλη την καλλιεργούμενη έκταση της ΕΕ δεν θα πρέπει μόνο να ενισχύσει την πτωτική τάση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου του γεωργικού τομέα, αλλά και τελικά να μετατρέψει τα γεωργικά εδάφη σε καταβόθρες άνθρακα, κάτι που αποτελεί ακριβώς έναν από τους στόχους του ClimaMED.

Η νέα ΚΑΠ προωθεί επίσης τον εντοπισμό καλύτερων μεθόδων μέτρησης της απομάκρυνσης άνθρακα στη γεωργία, ως πρώτο βήμα για την ενεργοποίηση πληρωμών προς τους αγρότες για τη δέσμευση άνθρακα που παρέχουν. Στα μελλοντικά Στρατηγικά Σχέδια της ΚΑΠ, τα κράτη μέλη θα μπορούν να χρησιμοποιούν αυτούς τους κανόνες για να σχεδιάζουν πληρωμές της ΚΑΠ με βάση τον δεσμευμένο άνθρακα. Ιδιωτικές εταιρείες θα μπορούσαν επίσης να ενδιαφέρονται για την αγορά τέτοιων πιστοποιητικών για την υποστήριξη της κλιματικής δράσης, παρέχοντας έτσι ένα επιπλέον κίνητρο (πέραν των ανταμοιβών/πληρωμών της ΚΑΠ) στους αγρότες για τη δέσμευση άνθρακα. Το ClimaMED έχει σαφή συμβολή και σε αυτόν τον τομέα.

Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, το ClimaMED συμβάλλει σημαντικά στους ακόλουθους στόχους της νέας ΚΑΠ:

“Ανταγωνιστικότητα”
“Δράση για την Κλιματική Αλλαγή”
“Περιβαλλοντική Μέριμνα”
“Τοπίο και Βιοποικιλότητα”

Τέλος, και καθώς η νέα ΚΑΠ απαιτεί «απαιτήσεις συλλογής δεδομένων και κοινές προσεγγίσεις δεδομένων μεταξύ πολιτικών», αξίζει να σημειωθεί ότι το εργαλείο Κεντρικής Διαχείρισης και Παρακολούθησης του ClimaMED, για την απογραφή/χαρτογράφηση χωρικών δεδομένων σχετικά με τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και τις μεταβολές SOC, έχει ισχυρό δυναμικό να παρέχει πληροφορίες σε φορείς χάραξης πολιτικής για διάφορους τομείς και να δημιουργήσει ένα ολοκληρωμένο, κοινό σύστημα πληροφοριών σε επίπεδο ΕΕ, το οποίο θα βασίζεται σε γεωγραφικές πληροφορίες.